Nhà trưng bày Hải đội Hoàng Sa Bắc Hải – Tìm hiểu lịch sử chủ quyền biển đảo

Tour du lịch Lý Sơn. Trong dòng chảy lịch sử đầy biến động của dân tộc Việt Nam, có những dấu son chói lọi khẳng định ý chí kiên cường và tinh thần bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Một trong số đó chính là sự ra đời và hoạt động của Hải đội Hoàng Sa – Bắc Hải – những tổ chức đặc biệt của nhà nước phong kiến, được thành lập để thực thi và bảo vệ chủ quyền thiêng liêng trên Biển Đông. Để hiểu rõ hơn về di sản quý báu này và tiếp nối lòng tự hào dân tộc, Nhà trưng bày Hải đội Hoàng Sa Bắc Hải – Tìm hiểu lịch sử chủ quyền biển đảo tại đảo Lý Sơn là một điểm đến không thể bỏ qua, nơi lưu giữ những minh chứng hùng hồn về quá trình khai phá và bảo vệ biển đảo của cha ông.

Lịch sử hình thành và vai trò của Hải đội Hoàng Sa – Bắc Hải

Hải đội Hoàng Sa và đội Bắc Hải là những tổ chức nhà nước độc đáo, được các chúa Nguyễn ở Đàng Trong thành lập vào khoảng thế kỷ 17–18. Mục tiêu chính của họ không chỉ là khai thác kinh tế mà còn là thực thi chủ quyền tại các quần đảo tiền tiêu quan trọng của Việt Nam, bao gồm Hoàng Sa và Trường Sa. Trong đó, Đội Hoàng Sa ra đời sớm hơn, tập trung quản lý khu vực quần đảo Hoàng Sa. Sau này, đội Bắc Hải được thành lập để hoạt động tại vùng Trường Sa, Côn Sơn và các vùng biển phía Nam. Do mối liên hệ đặc biệt, đội Bắc Hải do đội Hoàng Sa kiêm quản, và đôi khi hai tổ chức này được gọi chung là “Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải”, thể hiện một cơ cấu tổ chức chặt chẽ và thống nhất.

Hoạt động của các hải đội này diễn ra hết sức bài bản và có tính định kỳ. Mỗi năm, nhà nước tuyển chọn từ 70 đến vài chục thanh niên trai tráng khỏe mạnh từ các làng chài ven biển Trung Bộ, đặc biệt là ở Lý Sơn, Quảng Ngãi. Họ được cấp phát đầy đủ kinh phí, lương thực và các dụng cụ cần thiết để thực hiện chuyến đi biển đầy gian khổ. Nhiệm vụ của họ vô cùng đa dạng và quan trọng, bao gồm: đánh bắt hải sản, thu lượm các loại hàng hóa từ các tàu đắm, vẽ bản đồ chi tiết, dựng mốc chủ quyền để khẳng định lãnh thổ, và đặt cọc tiêu đánh dấu lãnh hải của Việt Nam. Những tư liệu cổ quý giá như tác phẩm Phủ biên tạp lục của danh nhân Lê Quý Đôn đã ghi chép lại một cách chi tiết về quy trình tuyển chọn, lộ trình di chuyển và ý nghĩa sâu sắc của các hoạt động này, minh chứng cho việc Việt Nam đã liên tục thực thi chủ quyền trên Biển Đông trong hơn ba thế kỷ.

Ý nghĩa pháp lý và lịch sử vững chắc

Hải đội Hoàng Sa – Bắc Hải không chỉ mang ý nghĩa về kinh tế mà còn là bằng chứng pháp lý không thể chối cãi cho quá trình xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Việc nhà nước phong kiến Việt Nam chủ động tổ chức, ban hành bằng sai, cử người ra đảo làm nhiệm vụ một cách định kỳ và liên tục suốt hàng trăm năm đã thể hiện một sự quản lý có hệ thống, phù hợp với tập quán quốc tế về xác lập chủ quyền đối với những vùng đất vô chủ (terra nullius) vào thời điểm đó.

Những sử sách và hiện vật lịch sử được lưu giữ đến ngày nay là cơ sở quan trọng để các nhà nghiên cứu cả trong nước và quốc tế công nhận chủ quyền lịch sử của Việt Nam đối với hai quần đảo này. Mặc dù khu vực Biển Đông đã trải qua nhiều biến động chính trị và pháp lý quốc tế, nhưng những minh chứng từ Hải đội Hoàng Sa – Bắc Hải vẫn giữ vững giá trị và tầm quan trọng, khẳng định quyền của Việt Nam một cách mạnh mẽ.

Nhà trưng bày Hải đội Hoàng Sa Bắc Hải – Tìm hiểu lịch sử chủ quyền biển đảo tại Lý Sơn

Để ghi nhận công lao to lớn và giáo dục thế hệ mai sau về tinh thần yêu nước, ý thức chủ quyền biển đảo, Nhà trưng bày Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải đã được xây dựng tại thôn Đông, xã An Vĩnh, huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi). Công trình này khởi công vào năm 2010, trên một khuôn viên rộng khoảng 400 m². Điểm nhấn của nhà trưng bày là cụm tượng đài uy nghiêm cao 4,5 m, nặng gần 40 tấn, được tạc từ đá lớn, tượng trưng cho lòng quả cảm và sự hy sinh cao cả của các hùng binh Hoàng Sa năm xưa.

Bước vào bên trong, du khách sẽ được chiêm ngưỡng hơn 100 tư liệu, hiện vật gốc và mô hình tái hiện sinh động các hoạt động của đội Hoàng Sa – Bắc Hải. Có thể kể đến như: những chiếc ghe câu, chiếu cói, dây mây, nẹp tre, thẻ tre, lu đựng nước, xơ đay – những vật dụng gắn liền với cuộc sống và hành trình ra biển của các hùng binh. Bên cạnh đó, các bản đồ cổ, sắc phong và sách sử quý giá cũng được trưng bày, không chỉ minh chứng cho một lịch sử hào hùng mà còn giúp du khách và đặc biệt là thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về quá trình khai phá, xác lập và bảo vệ chủ quyền biển đảo của cha ông ta. Nhà trưng bày Hải đội Hoàng Sa Bắc Hải – Tìm hiểu lịch sử chủ quyền biển đảo không chỉ là một bảo tàng mà còn là một địa điểm giáo dục truyền thống quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức về chủ quyền biển đảo, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và trách nhiệm của mỗi người trong việc tiếp nối, giữ gìn và bảo vệ biển đảo quê hương.

Kết luận

Lịch sử Hải đội Hoàng Sa – Bắc Hải và sự hiện diện của Nhà trưng bày Hải đội Hoàng Sa Bắc Hải – Tìm hiểu lịch sử chủ quyền biển đảo tại đảo Lý Sơn là những minh chứng sống động, cụ thể về quá trình xác lập và thực thi chủ quyền biển đảo của Việt Nam từ hàng trăm năm về trước. Đây không chỉ là một phần di sản văn hóa, lịch sử vô cùng quý giá của dân tộc mà còn là nguồn tư liệu pháp lý có giá trị cao, góp phần củng cố và khẳng định chủ quyền không thể tranh cãi của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trên trường quốc tế. Việc tìm hiểu và lan tỏa những giá trị này là trách nhiệm của mỗi người con đất Việt, để lịch sử hào hùng của cha ông mãi được tiếp nối và chủ quyền biển đảo mãi được giữ vững.